16 Büyük Türk İmparatorluğu ve Türk Devletleri Atlası
Büyük Hun İmparatorluğu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne ve bugünkü bağımsız Türk Cumhuriyetlerine uzanan 5000 yıllık devlet zinciri.
Büyük Hun (Asya Hun) İmparatorluğu
Kurucu: Teoman (Tuman) Yabgu • Başkent: Ötüken (Orhun Vadisi / Karakorum)
Tarihte bilinen ilk teşkilatlı büyük Türk imparatorluğu. Mete Han döneminde Orta Asya'daki tüm Türk boylarını tek bayrak altında birleştirmiş ve Onlu Askeri Sistemi kurmuştur.
Batı Hun İmparatorluğu
Kurucu: Panu (veya M.Ö. 56'da bağımsızlık sancağını açan Çiçi Yabgu) • Başkent: Talas Vadisi ve İç Türkistan (Balkus / Çu Havzası)
Asya Hunlarının batı kanadını oluşturan, Talas ve Batı Türkistan havzasında bağımsızlık şuurunu yaşatarak Türk boylarının Hazar ve Avrupa yönüne yürüyüşüne köprü olan Türk devleti.
Avrupa Hun İmparatorluğu
Kurucu: Balamir Kağan • Başkent: Etzelburg (Budapeşte / Macaristan - Tisa Nehri Havzası)
Kavimler Göçü'nü başlatarak Avrupa haritasını yeniden çizen, Başbuğ Attila döneminde hem Doğu Roma'yı (Bizans) hem Batı Roma'yı dize getiren cihan imparatorluğu.
Ak Hun (Eftalit) İmparatorluğu
Kurucu: Aksuvar (Aksungur) Han • Başkent: Badiyan (Belh / Kunduz), Sakala (Kuzey Hindistan)
Maveraünnehir, Horasan, Afganistan ve Kuzey Hindistan'da hüküm süren; Sasani İmparatoru Peroz'u mağlup eden ve Mazdek isyanını bastıran kudretli Türk devleti.
Göktürk (I. ve II. Kutluk) Kağanlığı
Kurucu: Bumin Kağan & İstemi Yabgu (I. Devir) / İlteriş Kutluğ Kağan (II. Devir) • Başkent: Ötüken (Orhun Vadisi)
Tarihte 'TÜRK' adını ilk kez resmi devlet adı olarak kullanan, 38 harfli Göktürk alfabesi ve Orhun Abideleri ile Türk milletinin ebedî kimliğini taşlara kazıyan imparatorluk.
Avar İmparatorluğu
Kurucu: Bayan Kağan • Başkent: Tisa-Tuna Havzası (Macaristan / Ring Kalesi)
Orta Avrupa ve Balkanlar'da 250 yıl hüküm süren, İstanbul'u tarihte kuşatan ilk Türk devleti olan ve Avrupa'ya demir üzengiyi tanıtan kağanlık.
Hazar Kağanlığı (İmparatorluğu)
Kurucu: Böri Şad / İrbis Şeküi Han • Başkent: Belencer, Semender, İtil (Aşağı Volga) ve Sarkel Kalesi
Hazar Denizi'ne adını veren, Doğu Avrupa ve Kafkasya'da 300 yıl boyunca 'Hazar Barışı' (Pax Chazarica) ve yüksek hukuk hoşgörüsü kuran Türk imparatorluğu.
Uygur Kağanlığı (Ötüken & Turfan)
Kurucu: Kutluğ Bilge Kül Kağan • Başkent: Ordubalık (Karabalgasun / Ötüken), sonrasında Beşbalık ve Hoço (Turfan)
Türk tarihinde yerleşik şehir kültürünün, saray ve tapınak mimarisinin, kağıt ve hareketli harfli matbaanın, kütüphanelerin ve yazılı hukuk vesikalarının öncüsü olan imparatorluk.
Karahanlılar (Hakaniye) Devleti
Kurucu: Bilge Kül Kadir Han (İslamlaşma: Abdülkerim Satuk Buğra Han) • Başkent: Balasagun (Kuz-Ordu), Kaşgar (Ordukent), Semerkand
Orta Asya'da kurulan ilk Müslüman Türk İmparatorluğu. Türkçeyi resmi devlet ve edebiyat dili ilan ederek Kutadgu Bilig, Dîvânu Lugâti't-Türk ve Dîvân-ı Hikmet'i insanlığa armağan etmiştir.
Gazneliler (Yeminîler) İmparatorluğu
Kurucu: Alp Tigin & Sebük Tigin • Başkent: Gazne ve Lahor
Tarihte 'Sultan' unvanını ilk kez kullanan Gazneli Mahmud liderliğinde Kuzey Hindistan'a 17 sefer düzenleyerek Güney Asya'da İslamiyet'in ve Türk hakimiyetinin temellerini atan imparatorluk.
Büyük Selçuklu İmparatorluğu
Kurucu: Tuğrul Bey & Çağrı Bey (Ataları: Dukak ve Selçuk Bey) • Başkent: Nişabur, Rey, İsfahan ve Merv
1040 Dandanakan ve 1071 Malazgirt zaferleriyle Anadolu'yu ebedî Türk vatanı yapan, Haçlı dünyasına karşı İslam aleminin kalkanı olan ve Nizamiye Medreseleri ile dünyayı aydınlatan cihan imparatorluğu.
Harzemşahlar Devleti
Kurucu: Kutbüddin Muhammed (Atası: Anuş Tigin) • Başkent: Gürgenç (Ürgenç), Semerkand, Gazne ve Tebriz
Oğuzların Beğdili boyundan gelen, kendisini Büyük Selçuklu'nun doğal varisi gören ve Celaleddin Harzemşah'ın Moğol istilasına karşı efsanevi direnişiyle tarihe geçen Türk-İslam imparatorluğu.
Altın Orda Devleti
Kurucu: Batu Han (İslamlaşma: Berke Han & Özbek Han) • Başkent: Saray Batu ve Saray Berke (Aşağı İdil / Volga Havzası)
Karadeniz'in kuzeyi, Kırım, Kazan ve Deşt-i Kıpçak bozkırlarında 275 yıl hüküm süren; Rus knezliklerini 250 yıl hakimiyeti altında tutan ve Kuzey Türklüğünü inşa eden büyük devlet.
Timur İmparatorluğu
Kurucu: Emir Timur (Timur Gürgan) • Başkent: Semerkand ve Herat
Emir Timur tarafından Semerkand merkezli kurulan; Uluğ Bey Rasathanesi, Ali Kuşçu ve Ali Şir Nevai ile 'Türkistan Rönesansı'nı gerçekleştiren cihan imparatorluğu.
Babür Türk İmparatorluğu (Gürkanlılar)
Kurucu: Gazi Zahireddin Muhammed Babür Şah • Başkent: Agra, Fetihpur Sikri ve Delhi
Fergana'dan çıkan Timur torunu Babür Şah tarafından Hindistan'da kurulan, 332 yıl boyunca dünya ekonomisinin %25'ini üreten ve Tac Mahal'i inşa eden Türk-İslam imparatorluğu.
Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye (Osmanlı İmparatorluğu)
Kurucu: Osman Gazi (Atası: Kayı Boyu Beyi Ertuğrul Gazi) • Başkent: Söğüt, Bilecik, Bursa, Edirne ve İstanbul (Konstantiniyye / İslambol)
Oğuzların Kayı boyundan doğup 623 yıl boyunca üç kıtada adalet, hoşgörü ve Nizam-ı Alem şiarıyla hüküm süren; İstanbul'un Fethi ile çağ açıp çağ kapatan en büyük Türk-İslam cihan imparatorluğu.
Türkiye (Anadolu) Selçuklu Devleti
Kurucu: Kutalmışoğlu Süleyman Şah • Başkent: İznik (1077–1097) ve Konya (1097–1308)
Anadolu'yu kervansaraylar, darüşşifalar, medreseler ve tersanelerle donatarak ebedî Türk vatanı ('Türkiye') haline getiren ve 1176 Miryokefalon Zaferi ile Anadolu'nun tapusunu mühürleyen devlet.
Memlükler (ed-Devletü't-Türkiyye)
Kurucu: Sultan İzzeddin Aybek & Şecerüddür • Başkent: Kahire
Resmi adı 'ed-Devletü't-Türkiyye' (Türkiye Devleti) olan, 1260 Ayn Calut ve 1277 Elbistan zaferleriyle Moğol istilasını durduran ve Haçlıları Ortadoğu'dan tamamen çıkaran Kıpçak-Oğuz Türk devleti.
Türkiye Cumhuriyeti
Kurucu: Gazi Mustafa Kemal Atatürk • Başkent: Ankara
Millî Mücadele zaferiyle küllerinden doğan, 5000 yıllık Türk devlet geleneğinin Anadolu'daki son ve ebedî kalesi; Türk dünyasının kutup yıldızı.
Çağdaş Bağımsız Türk Devletleri ve Gözlemci Üyeler (TDT)
Türkiye Cumhuriyeti
Başkent: Ankara
Türk dünyasının batı kalesi, G20 ekonomisi, savunma sanayii (SİHA/Kızılelma/KAAN) öncüsü, Orta Koridor ve enerji hatlarının kilit merkezi.
Azerbaycan Cumhuriyeti
Başkent: Bakü (Kültür Başkenti: Şuşa)
'Bir Millet, İki Devlet' şiarıyla Türkiye'nin stratejik müttefiki (Şuşa Beyannamesi), 2020 Karabağ Zaferi'nin kahramanı ve Hazar-Kafkasya enerji kapısı.
Kazakistan Cumhuriyeti
Başkent: Astana (Türk Dünyası Manevi Başkenti: Türkistan / Yesi)
Coğrafi olarak dünyanın en geniş Türk devleti; Pir-i Türkistan Hoca Ahmed Yesevi'nin türbesine ve Esik Kurganı'na ev sahipliği yapan Avrasya kalbi.
Özbekistan Cumhuriyeti
Başkent: Taşkent (Tarihi İnciler: Semerkand, Buhara, Hive)
Türkistan'ın en kalabalık nüfuslu Türk devleti; Semerkand, Buhara ve Hive ile İmam Buhari, Maturidi, Biruni, İbn Sina, Emir Timur ve Uluğ Bey'in mirasını taşıyan medeniyet merkezi.
Kırgız Cumhuriyeti (Kırgızistan)
Başkent: Bişkek (Tarihi Merkez: Oş & Balasagun)
Tanrı Dağları'nın ve Issık Göl'ün bekçisi; 500.000 mısralık Manas Destanı'nın, Yusuf Has Hacib'in (Balasagun) ve Cengiz Aytmatov'un anavatanı; Dünya Göçebe Oyunları'nın kurucusu.
Türkmenistan
Başkent: Aşkabat (Tarihi Başkentler: Merv & Köhne Ürgenç)
Oğuzların ve Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun (Merv, Dandanakan, Nisa) anavatanı; dünyanın en zengin doğal gaz rezervlerinden birine sahip ata yurdu.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC)
Başkent: Lefkoşa
Doğu Akdeniz ve Mavi Vatan'da Türk dünyasının sarsılmaz kalesi; Dr. Fazıl Küçük ve Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş'ın destansı mücadelesi ve 1974 Kıbrıs Barış Harekatı'nın eseri.
Macaristan (TDT Gözlemci Üyesi)
Başkent: Budapeşte
Başbuğ Attila'nın Avrupa Hun İmparatorluğu, Avarlar, Peçenekler ve Kuman-Kıpçak Türklerinin tarihi yurdu; Türk Devletleri Teşkilatı'nın Avrupa'daki stratejik temsil merkezi.